ମାଆର ମିଛ

– ବିନୟ ମହାପାତ୍ର ମୁଁ ଯେତେ ବେଳ ଛୋଟ ପିଲାଟିଏ ଥିଲି ନ ଖାଇବାର ବାହାନା କରିଲେ, ବଡ ଗେହ୍ଲା କରି ମାଆ କୋଳେଇ ନିଏ, ଜହ୍ନକୁ ଦେଖାଇ ଖୁଆଇ ଦିଏ । ଗୀତ ଟେ ଗାଏ, ଆ ଜହ୍ନ ମାମୁଁ ସରଗ ଶଶି ମୋ କାହ୍ନୁ ହାତରେ ପଡ ରେ ଖସି । ଆଖି ଖୋଲି ମୁଁ ଆକାଶେ ଚାହେଁ ଜହ୍ନ ମାମୁଁ ପାଇଁ, ହାତ ବଢାଏ ସତେ ବା ମୋ ହାତେ ଯିବ ରେ ବସି । ହେଲେ ତା ଜାଗାରୁ ହଲେନି ଜହ୍ନ, ଜହ୍ନ ପାଇବାର ଆଶାରେ ଆଶାରେ ପେଟ ଭରି ମୁଁ ଖାଇ ତ ଯାଏ। ହେଲେ ଆଜି ମୁଁ…

"ମାଆର ମିଛ"

ଅମୂର୍ତ୍ତ ଭାବନା

– ରୀତାରାଣୀ ଦାସ ଅ’ ନାମେ ବ୍ରହ୍ମ ତୁମେ ଭାବର ମୂରତି। ସହସ୍ର ଦଳ-କମଳେ ସଦା ତୁମ ମତି॥ କର୍ମ-ଜ୍ଞାନ-ଭକ୍ତି-ପ୍ରେମ-ସମନ୍ୱୟ ତୁମେ ଦାରୁ ବା ବ୍ରହ୍ମ ସ୍ୱରୁପ ବିରାଜିତ ଧାମେ॥ ଅ-ବିନାଶ, ଅ-ପ୍ରମେୟ, ଅ-କ୍ଷର ହେ ବ୍ରହ୍ମ ତୁମେ ‘ମୋକ୍ଷ’, ତୁମେ ‘କାମ’ତୁମେ ‘ଅର୍ଥ’-ଧର୍ମ॥ ସମନ୍ୱୟୀ ମୂର୍ତ୍ତି ତୁମେ ‘କର୍ମ’-’ଜ୍ଞାନ’-’ପ୍ରେମର’ ଭକ୍ତିର କାଙ୍ଗାଳ ତୁମେ ହେ ଅବିନଶ୍ୱର॥ ଅଖଣ୍ଡ ଆନନ୍ଦ ଦାନ ବିଶେଷତ୍ୱ ତବ ଅବ୍ୟକ୍ତ, ଅଚିତ୍ୟ ପୁଣି ମହାଅନୁଭବ॥ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷେ ନେତ୍ରଉତ୍ସବେ ଦେବାକୁ ସନନ୍ଦ। ସତେକି ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୁଅ ପ୍ରେମାନନ୍ଦ॥ ତୁମ ବିନା ଚରାଚରେ ବାଚାଳ ବି ମୂକ। ଅପୂର୍ବ ଦର୍ଶନେ ତରି ଲଭିଯାନ୍ତି ମୋକ୍ଷ॥ ଆହେ ଲୀଳା ଅନୁରାଗୀ, ଅନନ୍ୟ ଅଙ୍କନ ସୃଜନର…

"ଅମୂର୍ତ୍ତ ଭାବନା"

କଥାତ ନଥିଲା

କଥାତ ନଥିଲା ବନ୍ଧୁ, ତୁମେ କେବେ ଅବା ଆସିବ ବୋଲି, ତଥାପି କାହିଁକି ଚାହିଁ ବସଛି ମୁଁ ତୁମ ପଥ ଏଠି, ତୁମେ ଏବେ ସତେ ଆସିବ ଚାଲି। ଶ୍ରାବଣ ବି କେବେ କହିତ ନଥିଲା ନିଦାଘର ଶେଷେ ଆସିବ ସିଏ, ବସନ୍ତ ବି କେବେ କହି କି ଯାଇନି ଫଗୁଣେ ଆସିବ ମନକୁ ତୋଷିବ ନାନା ରଙ୍ଗ ଫୁଲେ ସଜାଇ ଏ ଧରା ମଳୟ ପବନେ ମହକାଇ ଯିବ ଭସାଇ ପରାଣ ପ୍ରେମର ସୁଏ। କଥା ତ ନଥିଲା ଆସିବ ବୋଲି, ତଥାପି ତୁମର ପଥ ଚାହିଁଛି ମୁଁ ଚାତକ ପରି। ନିତି ସଂଜ ହେଲେ ସୁରୁଜ ଡୁବଇ ପଶ୍ଚିମ ଆକାଶେ ନାଲିମା ବୋଳି,…

"କଥାତ ନଥିଲା"

ପ୍ରୀତିର ଚେନାଏ ହସ

ତ୍ରିଲୋଚନ ଦାସ ବୁକୁତଳେ ଯେଣୁ ଅସରା ଦୁଃଖଟା କଡ ଲେଉଟାଇଲାଣି, ଆଖିରେ ଆଖିଏ ଲୋତକ ଶ୍ରାବଣୀ ମନରେ ଅବ୍ୟକ୍ତ ବହ୍ନି ॥ ବେଳାଭୂମି ଆଜି ନିର୍ଜୀବ ପରାଏ ସାଗରର ଖର ଶ୍ୱାସେ, ଅଳସୀ ନଈକୁ ଭେଟିନି ସାଗର ଅତୃପ୍ତ ଶୃଙ୍ଗାର ରସେ ॥ ଉଦାସି ମନରେ ଝଡ ଆସେ ମାଡି ଶୁଭୁଅଛି ପ୍ରତିଧ୍ୱନି, ବୁକୁତଳେ ଯେଣୁ ଅସରା ଦୁଃଖଟା କଡ ଲେଉଟାଇଲାଣି।୧। ଘନ ଅନ୍ଧକାର କାଳିମା ଭିତରେ ଜୀବନର ଅବସୋସ ପ୍ରେମିକ ଖୋଜୁଛି ପ୍ରେମିକା ଅଧରେ ପ୍ରୀତିର ଚେନାଏ ହସ ॥ ପୁଣ୍ୟ ତ ସପନ ସନ୍ଦେହୀ ମନ ପାପର କୋଇଲା ଖଣି ବୁକୁତଳେ ଯେଣୁ ଅସରା ଦୁଃଖଟା କଡ଼ ଲେଉଟାଇଲାଣି।୨। ଶ୍ରୀବିହାର, ପୋ/ଜି- ଖୋର୍ଦ୍ଧା,…

"ପ୍ରୀତିର ଚେନାଏ ହସ"

ମୋ ଗାଆଁରେ ସଞ୍ଜ

ବିନୟ ଭୂଷଣ ମହାପାତ୍ର ପଶ୍ଚିମାକାଶେ ମନବିରସେ ସୂରୁଜ ଗଲେ ବୁଡି। ଚଡେଇଜାକ ବସାକୁ ତାଙ୍କ ଆସିଲେଣି ତ ଉଡି ॥ ଗାୟାଳ ଭାଇ ଗାଈଙ୍କୁ ନେଇ ଆସଇ ପାଟୁଁ ଫେରି। ଗାଈକୁ ବାନ୍ଧି କୁଳୁଚି ହାଣ୍ଡି ଆଣିଲେ ବାପା ଧରି ॥ ମଲ୍ଲି-ମାଲତୀ ଚମ୍ପା-କେତକୀ ଆହୁରି କେତେ ଫୁଲ। ଫୁଟି ଗଲେଣି ବାଡିରେ ପୁଣି ମହକେ ମନ ପ୍ରାଣ ॥ ହଳୁଆ ଭାଇ ହଳ ଫିଟାଇ ଆସଇ ଗୋରୁ ଆଣି। ଜୁଆଳି କାଢି ଗୁହାଳେ ବାନ୍ଧି ଦିଅଇ ନଡା ପାଣି ॥ ଛାଡିଣ ଗାତ ଦେଲେଣି ଡାକ ବିଲୁଆ ପାଳି କରି। କୁକୁର ପଲ ହୋଇଣ ମେଳ ତାଳରେ ଦେଲେ ହୁରି ॥ ଚଉଁରା ମୂଳେ…

"ମୋ ଗାଆଁରେ ସଞ୍ଜ"

ରେବତୀ ଆଖିର ଲୁହ

ଶ୍ରୀ ବିଦ୍ୟାଧର ସେଠୀ ନିରିମାଖି ରେବତୀ ଲୋ’ କେତେଯେ କଷଣ ସହିଲୁ ଛାତିରେ ପଥର ସହି ତତଲା ଆଖିର ଲୁହ … ଶୁଖିଲା ଓଠରେ ପିଇଲୁ। ଇଛାଥିଲା ଗଢିବାକୁ ଆକାଂକ୍ଷିତ ସ୍ୱପ୍ନର ମହଲ ଆକାଶରୁ ତୋଳିବାକୁ ଚୂନାଚୂନା କେତେ ତାରା ଫୁଲ ବିଶାଳ ଏ ପାରାବାରେ ଶାମୁକାର ସନ୍ଧାନରେ ବେଳେବେଳେ ହଜିଯାଉ ଉଛୁଳା ଢେଉରେ ବନ୍ଦିନୀ ଜୀବନେ ତୋର ମୁକ୍ତିର ଅଭିଲାଷୀ ସାଜି ସଞ୍ଜବଳିତା ହୋଇ ଜଳିଲୁ। ଯଦିଚ ନିଜେ ଜଳି ଦେଖାଇଲୁ ଆଶାର ଆଲୋକ ବର୍ତ୍ତିକା ନାରୀର ଜାଗୃତି ପାଇଁ ସ୍ୱୟଂ ରଚିଗଲୁ ଅମୋଘ ପୁସ୍ତିକା ପରନ୍ତୁ ନିର୍ଜନ ରାସ୍ତାରେ ଏକା ଏକା ଚାଲିବାରେ ନା ଅଛି ମୌଳିକ ଅଧିକାର ନା ସ୍ୱାଧୀନ ବିଚାର…

"ରେବତୀ ଆଖିର ଲୁହ"

ପ୍ରେମ ନୁହଁ ବାଲିଘର

ମୋତିଲାଲ ପଣ୍ଡା ପ୍ରେମ ନୁହଁ ବାଲିଘର ଭାଙ୍ଗି ଚାଲିଯିବ ପ୍ରେମ ଏକ ବିଶ୍ଵାସର ମିଳନର ଭାବ ॥ ପ୍ରେମ ଥରେ ଭାଙ୍ଗିଗଲେ ହୁଏନାହିଁ ଯୋଡ଼ି ଭାବି ଚିନ୍ତି ପ୍ରେମ କଲେ ନାହିଁ ଛଡ଼ା ଛଡ଼ି ॥ ପ୍ରେମ ଏକ ନଦୀବନ୍ଧ ବଢ଼ି ସହିଯିବ ବନ୍ଧ ଯଦି ଭାଙ୍ଗିଯାଏ ପାଣି ଯେ ପଶିବ ॥

"ପ୍ରେମ ନୁହଁ ବାଲିଘର"

ଜୀବନ ପଥ

ଲଲାଟେନ୍ଦୁ କବି ଜୀବନପଥରେ ଯୌବନରଥରେ ଚୁମ୍ବନରେ ଥରେ ଥରେ, ସମୟସ୍ରୋତରେ ଆଶୟପୋତରେ ବିଷୟମଦିରା ଝରେ ।୧॥ ସେ ମଦିରା ପାନେ ଅଧୀରା ପ୍ରତାନେ ରୁଧିରା ମଞ୍ଜୂଷା ଥରେ, ବିଗ୍ରହସ୍ପନ୍ଦନେ ଆଗ୍ରହକ୍ରନ୍ଦନେ ସ୍ତମ୍ଭନର ସ୍ତରେ ସ୍ତରେ ।୨॥ ଜନିକାଜଠରେ ମୄତ୍ତିକାଘଟରେ ଭ୍ରଷ୍ଟରାଜ୍ୟକାରା ଘରେ, ବିଦେଶୀଶୋଭନ ଅନ୍ୱେଷି ଲୋଭନ ସମ୍ମୋହନ-ଭୂ-ବନରେ ।୩॥ ଶବ୍ଦାର୍ଥ:— ଆଶୟ= heart, ହୃଦୟ; ବିଷୟ= sensual enjoyment, ଇନ୍ଦ୍ରିୟସୁଖ; ଅଧୀରା= unstable, lightening, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ; ପ୍ରତାନ= defuseness, ପ୍ରପଞ୍ଚ; ରୁଧିର= blpody, ରକ୍ତାକ୍ତ; fem. ସ୍ତ୍ରୀ. ରୁଧିରା; ମଞ୍ଜୂଷା= chest, ଛାତି; ଥରେ= trembles, ଥରିଉଠେ; ବିଗ୍ରହ= body, ଦେହ; ଆଗ୍ରହ= mind, ମନ; ସ୍ତମ୍ଭନ= arresting, paralyzing, stiffening; ଜନିକା= mother,…

"ଜୀବନ ପଥ"

ମୋ ଗାଁଆରେ ସକାଳ

ବିନୟ ଭୂଷଣ ମହାପାତ୍ର ସକାଳ ଯେବେ ଆସେ ମୋ ଗାଁଆ ଉଠେ ସତେକି ହସି। ରାବଇ କାଉ ଗଳାକୁ ଝାଡି ଚାଳ ଉପରେ ବସି। କୁକୁଡା ସବୁ ଭାଡି ଭିତରେ କରନ୍ତି ଅକର୍ଥନ, ବାହାରେ ଆସି ଛାଡି ବୋବାଳି ଫଟାନ୍ତି ମୁଣ୍ଡ କାନ। ହାତରେ ଧରି ବିଲାତି ଛଡି ପୋଷା କୁକୁର ରସି, ଚାଲନ୍ତି ଧିରେ ନିଶକୁ ମୋଡି ଘନବାବୁ ଯେ ହସି। ରମଣୀ ରାଣୀ ଗୋବର ପାଣି ହାତରେ ଦିଏ ଛିଞ୍ଚି, ସୂରୁଜ ଦେବ କିରଣ ତାଙ୍କ ଦିଅନ୍ତି ପୁଣି ବିଞ୍ଚି। ହଳଦୀ ତେଲ ହାତରେ ଧରି ଭୁଆସୁଣୀଏ ଯେତେ, ଗାଧୁଆ ପାଇଁ ବାହରି ଥାଇ ବାଲତି-ଗରା ହାତେ। ଯୁବତୀମାନେ ଉତ୍ସାହ ମନେ ଗାଧୁଆ…

"ମୋ ଗାଁଆରେ ସକାଳ"

ଏକ କେ ଏକ

ଯୋଗାନନ୍ଦ ସାହୁ ଆସିଛି ବଂଧୁ ଏକା ଏକା, ଆଉ ଫେରିଯିବି ଏକା ଏକା ଦୁନିଆ-ହାଟରେ ଭିଡ କାଟି କାଟି ଚାଲୁଛି ମୁଁ ଏକା ଏକା ।।୦।। ଏକା ଏକା ହୋଇ କର୍ମ ଯୋଗର ସାଧନା କରିବା ପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ,ଚନ୍ଦ୍ର, ଆକାଶଠାରୁ ଯେ ଦୀକ୍ଷା ନେଇଛି ମୁହିଁ ଶୈଳ ଶିଖରେ ବିଷାଦ ଯୋଗ ବି ଶିଖିଛି ମୁଁ ଏକା ଏକା ।।୧।। ବିଷାଦ ଯୋଗରେ ବାଟ ଚାଲିବାରେ ମାନୁଛି ଦରଜ ଅଛି ହେଲେ ଏ ଦରଜ କିଣିବା ପାଇଁ ମୁଁ କରଜ କରିନି କିଛି କେ କାହିଁ କହିବ : କରଜ ମୁଣ୍ଡାଇ ଫେରିଗଲା ଏକା ଏକା !।।୨।। ଆପଣା ଇଚ୍ଛାରେ ଫୁଟିନାହିଁ ଯେଣୁ ଦୁନିଆର ବଗିଚାରେ…

"ଏକ କେ ଏକ"