ଡଗର ଢମାଳୀ

– ରୀତାରାଣୀ ଦାସ ଯୁଗ ଯୁଗ ପାଇଁ ବନ୍ଧା ପଡିଯାଇଥିବା ସରଳ,ନିଷ୍ପାପ ଜୀବନର ବର୍ଣ୍ଣବୋଧ ମାନବିକତାରେ ଭରା ପୂର୍ଣ୍ଣିମାର ଜହ୍ନ ଆଜି କ୍ଷତ,ବିକ୍ଷତ,ବିବର୍ଣ୍ଣ ରାହୁ କବଳରେ ବର୍ବର ମାନଙ୍କ ଅତ୍ୟାଚାରରେ ଜର୍ଜରିତ । ୧ । ଧ୍ରୁତରାଷ୍ଟ୍ର ଅବା ଜୟଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦୁର୍ବିସହ ଦମ୍ଭେ ହଜିଯାଏ,ଲିଭିଯାଏ ଶୀତଳ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଯେତେସବୁ ଦୀନତା,ହୀନତା,ଗଞ୍ଜଣା ସଂଚରିଯାଏ ଘୂଣପୋକ ପରି ସର୍ବାଙ୍ଗେ ଉଭେଇଯାଏ ତୁଳସୀ ସ୍ତବକ ପରି ମହକ । ୨ । ତ୍ୟାଗ,ନିଷ୍ଠା,କୃତୀ,କୃତିତ୍ୱର ଉପଲବ୍ଧି ଅପ୍ରତ୍ୟାଶିତ ଆତ୍ମଗ୍ଳାନିରେ ବିଜଡିତ ଦହଗଞ୍ଜିଆ,ହତାଶିଆ ବସ୍ତାନି ବୋଝରେ ଜାଗରିତ ସ୍ୱପ୍ନଗୁଡା ଦିଶେ ପାଣ୍ଡୁବର୍ଣ୍ଣ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ରଣଢକ୍କା,ପରାହତ ଗୁଣୀର ଗୁରୁତ୍ୱ । ୩ । ଶିକ୍ଷୟତ୍ରୀ,ଧୋବାଗଡିଆ ପ୍ରାଥମିକ ବିଦ୍ୟାଳୟ,ଖଇରା ବ୍ଲକ,ବାଲେଶ୍ୱର

"ଡଗର ଢମାଳୀ"

ଖୁସି ଲାଗେ ମୋତେ…….

-ନରେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରସାଦ ବେହେରା ଗାଁର ପଖାଳ…..ଗାଁ ହାଟ, ଗାଁ ସାଙ୍ଗ ସାଥୀ….ସଞ୍ଜରେ ଭେଟ । ଗାଁର ଚକୁଳି ଆରିସା ପିଠା, ଗାଁ ଭାଗବତ ଖଞ୍ଜଣୀ ପିଟା । ଗାଁର ବରଷା ଗାଁର ଖରା, ଗାଁ ଦୀପାବଳି …ଝାମୁ ଯାତରା । ଗାଁର ଚନ୍ଦନ ….ଗାଁର ରାସ, ଗାଁ ଭାଇବନ୍ଧୁ ମେଳରେ ….ହସ । ଗାଁ ମାଟି ମୋର ମା’ ସମାନ, କଳି ପାରିବିନି ତା’ ଅବଦାନ । ଗାଁ ନୁହେଁ ସେତ ସରଗପୁର, ଦୂରରୁ କରଇ ଲକ୍ଷେ ଜୁହାର । ଆଳଦା,ଖଇରା,ବାଲେଶ୍ୱର(ଓଡିଶା)

"ଖୁସି ଲାଗେ ମୋତେ……."

ଅଲୋଡ଼ା ଜୀବନ

– ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣଲତା ତରାଇ ଯେ ବାସହୀନ, ବାପା ମା’ ଛେଉଣ୍ଡ, ତାକୁ ନା ଡରେଇ ପାରେ, ବୈଶାଖର ନିଦାଘ ନା ଆଷାଢର ମେଘ। ନା’ ତାକୁ ଖୁସି ଦେଇ ପାରେ, ଚଇତ୍ରର ମଳୟ ପବନ ନା ଫୁଲ ଭରା ଫଗୁଣ। ଭୋକିଲା ପେଟ, ଉଦାସ ଆଖି, ଲୁହ ଭରା ମୁହଁ ଦେଖି, କେଜାଣି କାହିଁକି, ବୋଧେ ଟିକେ ଭାବିଦେଲି ବେଶୀ। ପାଦେ ପଛକୁ ଲେଉଟି, ତାର ମୁଣ୍ଡ ଦେଲି ଆଉଁସି। ପଚାରିଲି ଆରେ ବାବୁ! ଦେଖିଛୁ ତୁ କଣ୍ଟା ସିଜୁ ? ନାହିଁ ରେ ତାର ଗହଳ ପତର, କେମିତି ବହିବ ଶିତଳ ସମୀର, ଛାଇ ମିଳିବ କାହୁଁ। ଛାଇ ଆଶା କରି ଆଉଜି ପଡିଲେ,…

"ଅଲୋଡ଼ା ଜୀବନ"

ମାଆର ମିଛ

– ବିନୟ ମହାପାତ୍ର ମୁଁ ଯେତେ ବେଳ ଛୋଟ ପିଲାଟିଏ ଥିଲି ନ ଖାଇବାର ବାହାନା କରିଲେ, ବଡ ଗେହ୍ଲା କରି ମାଆ କୋଳେଇ ନିଏ, ଜହ୍ନକୁ ଦେଖାଇ ଖୁଆଇ ଦିଏ । ଗୀତ ଟେ ଗାଏ, ଆ ଜହ୍ନ ମାମୁଁ ସରଗ ଶଶି ମୋ କାହ୍ନୁ ହାତରେ ପଡ ରେ ଖସି । ଆଖି ଖୋଲି ମୁଁ ଆକାଶେ ଚାହେଁ ଜହ୍ନ ମାମୁଁ ପାଇଁ, ହାତ ବଢାଏ ସତେ ବା ମୋ ହାତେ ଯିବ ରେ ବସି । ହେଲେ ତା ଜାଗାରୁ ହଲେନି ଜହ୍ନ, ଜହ୍ନ ପାଇବାର ଆଶାରେ ଆଶାରେ ପେଟ ଭରି ମୁଁ ଖାଇ ତ ଯାଏ। ହେଲେ ଆଜି ମୁଁ…

"ମାଆର ମିଛ"

ଅମୂର୍ତ୍ତ ଭାବନା

– ରୀତାରାଣୀ ଦାସ ଅ’ ନାମେ ବ୍ରହ୍ମ ତୁମେ ଭାବର ମୂରତି। ସହସ୍ର ଦଳ-କମଳେ ସଦା ତୁମ ମତି॥ କର୍ମ-ଜ୍ଞାନ-ଭକ୍ତି-ପ୍ରେମ-ସମନ୍ୱୟ ତୁମେ ଦାରୁ ବା ବ୍ରହ୍ମ ସ୍ୱରୁପ ବିରାଜିତ ଧାମେ॥ ଅ-ବିନାଶ, ଅ-ପ୍ରମେୟ, ଅ-କ୍ଷର ହେ ବ୍ରହ୍ମ ତୁମେ ‘ମୋକ୍ଷ’, ତୁମେ ‘କାମ’ତୁମେ ‘ଅର୍ଥ’-ଧର୍ମ॥ ସମନ୍ୱୟୀ ମୂର୍ତ୍ତି ତୁମେ ‘କର୍ମ’-’ଜ୍ଞାନ’-’ପ୍ରେମର’ ଭକ୍ତିର କାଙ୍ଗାଳ ତୁମେ ହେ ଅବିନଶ୍ୱର॥ ଅଖଣ୍ଡ ଆନନ୍ଦ ଦାନ ବିଶେଷତ୍ୱ ତବ ଅବ୍ୟକ୍ତ, ଅଚିତ୍ୟ ପୁଣି ମହାଅନୁଭବ॥ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷେ ନେତ୍ରଉତ୍ସବେ ଦେବାକୁ ସନନ୍ଦ। ସତେକି ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୁଅ ପ୍ରେମାନନ୍ଦ॥ ତୁମ ବିନା ଚରାଚରେ ବାଚାଳ ବି ମୂକ। ଅପୂର୍ବ ଦର୍ଶନେ ତରି ଲଭିଯାନ୍ତି ମୋକ୍ଷ॥ ଆହେ ଲୀଳା ଅନୁରାଗୀ, ଅନନ୍ୟ ଅଙ୍କନ ସୃଜନର…

"ଅମୂର୍ତ୍ତ ଭାବନା"

କଥାତ ନଥିଲା

କଥାତ ନଥିଲା ବନ୍ଧୁ, ତୁମେ କେବେ ଅବା ଆସିବ ବୋଲି, ତଥାପି କାହିଁକି ଚାହିଁ ବସଛି ମୁଁ ତୁମ ପଥ ଏଠି, ତୁମେ ଏବେ ସତେ ଆସିବ ଚାଲି। ଶ୍ରାବଣ ବି କେବେ କହିତ ନଥିଲା ନିଦାଘର ଶେଷେ ଆସିବ ସିଏ, ବସନ୍ତ ବି କେବେ କହି କି ଯାଇନି ଫଗୁଣେ ଆସିବ ମନକୁ ତୋଷିବ ନାନା ରଙ୍ଗ ଫୁଲେ ସଜାଇ ଏ ଧରା ମଳୟ ପବନେ ମହକାଇ ଯିବ ଭସାଇ ପରାଣ ପ୍ରେମର ସୁଏ। କଥା ତ ନଥିଲା ଆସିବ ବୋଲି, ତଥାପି ତୁମର ପଥ ଚାହିଁଛି ମୁଁ ଚାତକ ପରି। ନିତି ସଂଜ ହେଲେ ସୁରୁଜ ଡୁବଇ ପଶ୍ଚିମ ଆକାଶେ ନାଲିମା ବୋଳି,…

"କଥାତ ନଥିଲା"

ପ୍ରୀତିର ଚେନାଏ ହସ

ତ୍ରିଲୋଚନ ଦାସ ବୁକୁତଳେ ଯେଣୁ ଅସରା ଦୁଃଖଟା କଡ ଲେଉଟାଇଲାଣି, ଆଖିରେ ଆଖିଏ ଲୋତକ ଶ୍ରାବଣୀ ମନରେ ଅବ୍ୟକ୍ତ ବହ୍ନି ॥ ବେଳାଭୂମି ଆଜି ନିର୍ଜୀବ ପରାଏ ସାଗରର ଖର ଶ୍ୱାସେ, ଅଳସୀ ନଈକୁ ଭେଟିନି ସାଗର ଅତୃପ୍ତ ଶୃଙ୍ଗାର ରସେ ॥ ଉଦାସି ମନରେ ଝଡ ଆସେ ମାଡି ଶୁଭୁଅଛି ପ୍ରତିଧ୍ୱନି, ବୁକୁତଳେ ଯେଣୁ ଅସରା ଦୁଃଖଟା କଡ ଲେଉଟାଇଲାଣି।୧। ଘନ ଅନ୍ଧକାର କାଳିମା ଭିତରେ ଜୀବନର ଅବସୋସ ପ୍ରେମିକ ଖୋଜୁଛି ପ୍ରେମିକା ଅଧରେ ପ୍ରୀତିର ଚେନାଏ ହସ ॥ ପୁଣ୍ୟ ତ ସପନ ସନ୍ଦେହୀ ମନ ପାପର କୋଇଲା ଖଣି ବୁକୁତଳେ ଯେଣୁ ଅସରା ଦୁଃଖଟା କଡ଼ ଲେଉଟାଇଲାଣି।୨। ଶ୍ରୀବିହାର, ପୋ/ଜି- ଖୋର୍ଦ୍ଧା,…

"ପ୍ରୀତିର ଚେନାଏ ହସ"

ମୋ ଗାଆଁରେ ସଞ୍ଜ

ବିନୟ ଭୂଷଣ ମହାପାତ୍ର ପଶ୍ଚିମାକାଶେ ମନବିରସେ ସୂରୁଜ ଗଲେ ବୁଡି। ଚଡେଇଜାକ ବସାକୁ ତାଙ୍କ ଆସିଲେଣି ତ ଉଡି ॥ ଗାୟାଳ ଭାଇ ଗାଈଙ୍କୁ ନେଇ ଆସଇ ପାଟୁଁ ଫେରି। ଗାଈକୁ ବାନ୍ଧି କୁଳୁଚି ହାଣ୍ଡି ଆଣିଲେ ବାପା ଧରି ॥ ମଲ୍ଲି-ମାଲତୀ ଚମ୍ପା-କେତକୀ ଆହୁରି କେତେ ଫୁଲ। ଫୁଟି ଗଲେଣି ବାଡିରେ ପୁଣି ମହକେ ମନ ପ୍ରାଣ ॥ ହଳୁଆ ଭାଇ ହଳ ଫିଟାଇ ଆସଇ ଗୋରୁ ଆଣି। ଜୁଆଳି କାଢି ଗୁହାଳେ ବାନ୍ଧି ଦିଅଇ ନଡା ପାଣି ॥ ଛାଡିଣ ଗାତ ଦେଲେଣି ଡାକ ବିଲୁଆ ପାଳି କରି। କୁକୁର ପଲ ହୋଇଣ ମେଳ ତାଳରେ ଦେଲେ ହୁରି ॥ ଚଉଁରା ମୂଳେ…

"ମୋ ଗାଆଁରେ ସଞ୍ଜ"

ରେବତୀ ଆଖିର ଲୁହ

ଶ୍ରୀ ବିଦ୍ୟାଧର ସେଠୀ ନିରିମାଖି ରେବତୀ ଲୋ’ କେତେଯେ କଷଣ ସହିଲୁ ଛାତିରେ ପଥର ସହି ତତଲା ଆଖିର ଲୁହ … ଶୁଖିଲା ଓଠରେ ପିଇଲୁ। ଇଛାଥିଲା ଗଢିବାକୁ ଆକାଂକ୍ଷିତ ସ୍ୱପ୍ନର ମହଲ ଆକାଶରୁ ତୋଳିବାକୁ ଚୂନାଚୂନା କେତେ ତାରା ଫୁଲ ବିଶାଳ ଏ ପାରାବାରେ ଶାମୁକାର ସନ୍ଧାନରେ ବେଳେବେଳେ ହଜିଯାଉ ଉଛୁଳା ଢେଉରେ ବନ୍ଦିନୀ ଜୀବନେ ତୋର ମୁକ୍ତିର ଅଭିଲାଷୀ ସାଜି ସଞ୍ଜବଳିତା ହୋଇ ଜଳିଲୁ। ଯଦିଚ ନିଜେ ଜଳି ଦେଖାଇଲୁ ଆଶାର ଆଲୋକ ବର୍ତ୍ତିକା ନାରୀର ଜାଗୃତି ପାଇଁ ସ୍ୱୟଂ ରଚିଗଲୁ ଅମୋଘ ପୁସ୍ତିକା ପରନ୍ତୁ ନିର୍ଜନ ରାସ୍ତାରେ ଏକା ଏକା ଚାଲିବାରେ ନା ଅଛି ମୌଳିକ ଅଧିକାର ନା ସ୍ୱାଧୀନ ବିଚାର…

"ରେବତୀ ଆଖିର ଲୁହ"

ପ୍ରେମ ନୁହଁ ବାଲିଘର

ମୋତିଲାଲ ପଣ୍ଡା ପ୍ରେମ ନୁହଁ ବାଲିଘର ଭାଙ୍ଗି ଚାଲିଯିବ ପ୍ରେମ ଏକ ବିଶ୍ଵାସର ମିଳନର ଭାବ ॥ ପ୍ରେମ ଥରେ ଭାଙ୍ଗିଗଲେ ହୁଏନାହିଁ ଯୋଡ଼ି ଭାବି ଚିନ୍ତି ପ୍ରେମ କଲେ ନାହିଁ ଛଡ଼ା ଛଡ଼ି ॥ ପ୍ରେମ ଏକ ନଦୀବନ୍ଧ ବଢ଼ି ସହିଯିବ ବନ୍ଧ ଯଦି ଭାଙ୍ଗିଯାଏ ପାଣି ଯେ ପଶିବ ॥

"ପ୍ରେମ ନୁହଁ ବାଲିଘର"