Home ଓଡ଼ିଶା ପୁ ଲ ଦେଶପାଣ୍ଡେଙ୍କର ୧୦୧ ତମ ଜନ୍ମ ବାର୍ଷିକୀରେ କଳାକାର ସମୀର କୁଲାଭୋରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଡିଜାଇନ୍...

ପୁ ଲ ଦେଶପାଣ୍ଡେଙ୍କର ୧୦୧ ତମ ଜନ୍ମ ବାର୍ଷିକୀରେ କଳାକାର ସମୀର କୁଲାଭୋରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଡିଜାଇନ୍ ହୋଇଥିବା ଗୁଗୁଲ୍ ଡୁଡଲ୍ -ଜାଣନ୍ତୁ ଏହି ବିରଳ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ତ୍ୱ ବିଷୟରେ

97

ନୂଆ ଦିଲ୍ଲୀ ୮-୧୧ (ଓଡ଼ିଆ ପୁଅ) ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଦେଶପାଣ୍ଡେ ବା ପୁ ଲ ଦେଶପାଣ୍ଡେ। ୮ ନଭେମ୍ବର ୧୯୧୯ ରେ ମୁମ୍ବାଇରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।
ପୁ ଲ ଦେଶପାଣ୍ଡେଙ୍କ ୧୦୧ ତମ ଜନ୍ମ ବାର୍ଷିକୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କଳାକାର ସମୀର କୁଲାଭୋରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଡିଜାଇନ୍ ହୋଇଥିବା ଗୁଗୁଲ୍ ଡୁଡଲ୍ ଆଜି ତାଙ୍କର ସ୍ମୃତିଚାରଣ କରିଛି।

ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଦେଶପାଣ୍ଡେ, ପୁ ଲ ଦେଶପାଣ୍ଡେ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା। ଗୁଗୁଲ ଡୁଡଲରେ ଲେଖକ, ନାଟ୍ୟକାର, ସଂଗୀତଜ୍ଞ, ଅଭିନେତା, ନିର୍ଦ୍ଦେଶକଙ୍କ ଚିତ୍ର ତାଙ୍କ ହର୍ମୋନିୟମ ସହିତ ଚିତ୍ରିତ ହୋଇଛି।

ମୁମ୍ବାଇରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ପୁ ଲ ଦେଶପାଣ୍ଡେଙ୍କ ନାମ ବିନା ଲୋକପ୍ରିୟ ସଂସ୍କୃତି, ସଙ୍ଗୀତ, ଲେଖା, ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର, ଥିଏଟର, ସାହିତ୍ୟ ଜଗତ ଅସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଟେ। ସେ ଜଣେ ବିଚକ୍ଷଣ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷକ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା ଏବଂ ଜଣେ ତାଙ୍କ ସାହିତ୍ୟିକ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଏହା ଦେଖିପାରିବେ। ଏକ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ଲୋକପ୍ରିୟ ମରାଠୀ ଗୀତ ଅଛି ଯାହାକୁ ସ୍କୁଲରେ ‘ନାଚ୍ ରେ ମୋରା’ (ନାଚ୍ ରେ ମୟୁର, ନୃତ୍ୟ) ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶିଶୁଙ୍କ ମନରେ ଥାଏ ଏବଂ ତାହା କେହି ଭୁଲିପାରିବେ ନାହିଁ।

ପୁ ଲ ଦେଶପାଣ୍ଡେ ୮ ନଭେମ୍ବର ୧୯୧୯ ରେ ମୁମ୍ବାଇରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପରିବାରର ଏକ ସାହିତ୍ୟିକ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ରହିଥିଲା। ପୁ ଲଙ୍କ ଜେଜେବାପା ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥ ଟାଗୋରଙ୍କ ଗୀତାଞ୍ଜଳିକୁ ମରାଠୀରେ ଅନୁବାଦ କରିଥିଲେ।

ପୁ ଲ ଙ୍କର ଗୁଗୁଲ୍ ଡୁଡଲ୍ ରେ ଜୀବନୀ, ମାଷ୍ଟର ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରିବା ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସଂଗୀତରେ କ୍ୟାରିଅର୍ ବଦଳାଇବା ପୂର୍ବରୁ କଲେଜ ଅଧ୍ୟାପକ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କ ସମୟକୁ ସୂଚାଇଥାଏ। “ହାରମୋନିୟମର ଜଣେ ଗୁରୁ, ତତ୍ କାଳୀନ ଖ୍ୟାତନାମା କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀମାନଙ୍କ ସହ ସଙ୍ଗୀତକାର ଭାବରେ ଏବଂ ଅଭିନେତା ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ ଏବଂ ନିଜର ହିଟ୍ ରେକର୍ଡିଂ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ, ସଙ୍ଗୀତ ଦେଶପାଣ୍ଡେଙ୍କ ଏକମାତ୍ର ପ୍ରତିଭା ନଥିଲା ସେ ଜଣେ ଭଲ ଲେଖକ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ। ୧୯୪୦ ଦଶକର ଶେଷ ଭାଗରେ ତାଙ୍କ ଲେଖା ବମ୍ବେ ପତ୍ରିକାରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା, “ଜୀବନୀ ଟିପ୍ପଣୀ”।

ପୁ ଲ ଙ୍କର ଲେଖା ବିଭିନ୍ନ ଫର୍ମାଟ୍ – ଉପନ୍ୟାସ ଏବଂ ପ୍ରବନ୍ଧଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ନାଟକ ଏବଂ ଏକ ମ୍ୟାନ୍ ଷ୍ଟେଜ୍ ସୋ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତାର କରିଥିଲା। ସେ ଅନେକ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ମଧ୍ୟ ଦେଇଛନ୍ତି। ୨୦୧୮ ରେ, ଭାରତର ଜାତୀୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଅଭିଲେଖାଗାର ତାଙ୍କ ଜନ୍ମ ଶତବାର୍ଷିକୀ ପୂର୍ବରୁ ତାଙ୍କ ହିନ୍ଦୀ ଏବଂ ମରାଠୀ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପୋଷ୍ଟରର ଏକ ପ୍ରଦର୍ଶନୀ ଆୟୋଜନ କରିଥିଲା।

କଳାକାର, କୁଲାଭୋରର ଗୁଗୁଲ୍ ଡୁଡଲ୍ ରେ ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତିଯେ, “ଆନନ୍ଦଦାୟକ ହାସ୍ୟରସ ଏବଂ ବ୍ୟଙ୍ଗ ଶୈଳୀ ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦେଶପାଣ୍ଡେ ମରାଠୀ ସାହିତ୍ୟ ତଥା ଅଭିନୟ କଳା ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ବହୁମୁଖୀ ଅବଦାନ ସହିତ ଅଗଣିତ ପାଠକ ଏବଂ ଦର୍ଶକଙ୍କ ମୁହଁରେ ହସ ଆଣିଥିଲେ। ଜନ୍ମଦିନର ଶୁଭେଚ୍ଛା।”

ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଦେଶପାଣ୍ଡେ (୯ ନଭେମ୍ବର ୧୯୧୯ – ୧୨ ଜୁନ୍ ୨୦୦୦) ଜଣେ ମରାଠୀ ଲେଖକ, ନାଟ୍ୟକାର, ହାସ୍ୟ ଅଭିନେତା, ଅଭିନେତା, କାହାଣୀକାର ତଥା ସ୍କ୍ରିନ୍ ଲେଖକ, ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ତଥା ରଚନା ତଥା ଗାୟକ ଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ “ମହାରାଷ୍ଟ୍ରଚ ଲଡକେ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ” (ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ପ୍ରିୟ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ) କୁହାଯାଏ। ସେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରକୁ ଭଲ ପାଉଥିଲେ ଏହା କୁହାଯାଏ। ସେ ଅନେକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶିକ୍ଷାଦାନ ମଧ୍ୟ କରିଥିଲେ।

୧୯୯୦ ମସିହାରେ ଭାରତ ସରକାର ତାଙ୍କୁ କଳା କ୍ଷେତ୍ରରେ ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ପୁଣ୍ୟଭୂଷଣ, ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ଗୌରବ, ପଦ୍ମଶ୍ରୀ, ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର, ସଂଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ସମ୍ମାନ, ସଂଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ଫେଲୋସିପ୍, ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ଭୂଷଣ ସମ୍ମାନ, କାଳିଦାସ ସମ୍ମାନ ଇତ୍ୟାଦି ଅନେକ ସମ୍ମାନରେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇଥିଲେ। ମରାଠୀ ସାହିତ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ଅସାଧାରଣ ଅବଦାନପାଇଁ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ସରକାର ‘ପି ଦେଶପାଣ୍ଡେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର କଳା ଏକାଡେମୀ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଛନ୍ତି। ମରାଠୀ ବ୍ୟତୀତ ଦେଶପାଣ୍ଡେଙ୍କ ସାହିତ୍ୟ ଇଂରାଜୀ ଏବଂ କନ୍ନଡ ସମେତ ଅନେକ ଭାଷାରେ ଅଛି।

ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଦେଶପାଣ୍ଡେ ତାଙ୍କର ପ୍ରାଥମିକ ଶିକ୍ଷା ମୁମ୍ବାଇର ପାର୍ଲେ ତିଲକ ବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ପାଇଥିଲେ। ଉଚ୍ଚ ବିଦ୍ୟାଳୟ ପରେ, ସେ LLB ପାଇଁ ଇସମାଇଲ ୟୁସୁଫ କଲେଜରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ। ୧୯୫୦ ମସିହାରେ ପୁଣେର ଫର୍ଗୁସାନ୍ କଲେଜରୁ MA ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରିଥିଲେ। ସେ ଭାସ୍କର ସଂଗୀତାଲାୟର ଦତ୍ତୋପାନ ରାଜୋପାଧ୍ୟାୟଙ୍କ ଠାରୁ ହାରମୋନିୟମ ବଜାଇବା ମଧ୍ୟ ଶିକ୍ଷା କରିଥିଲେ।

୧୯୪୦ ଦଶକ ପୂର୍ବରୁ ବିବାହ ପରେ ଦେଶପାଣ୍ଡଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପତ୍ନୀଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା। ୧୨ ଜୁନ୍ ୧୯୪୬ ରେ, ସେ ତାଙ୍କର ସହଯୋଗୀ ସୁନୀତା ଠାକୁରଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ ଏବଂ ମରାଠୀ ଥିଏଟର ସହିତ ଜଡିତ ଥିଲେ। ଏହି ଦମ୍ପତିଙ୍କର କୌଣସି ସନ୍ତାନ ନଥିଲେ, ସେମାନେ ନିଜ ପୁତୁରା ଦୀନେଶ ଠାକୁରଙ୍କୁ ନିଜ ପୁଅ ପରି ଭଲ ପାଉଥିଲେ।

ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଦେଶପାଣ୍ଡେଙ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ହାସ୍ୟାସ୍ପଦ ଥିଲା। ସେ କାନ୍ଦୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ହସାଉଥିଲେ। ସିନେମାରେ ତାଙ୍କର ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉପଯୋଗୀ ଥିଲା ଏବଂ ଏଥିରେ ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରତିଫଳିତ ହୋଇଥିଲା। ଥିଏଟରର ଜୀବନ୍ତ ଅଭିନୟ ଏବଂ ସଂଳାପରେ ହସ, ଏପରିକି ଲେଖିବାରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପ୍ରତିଭା ପ୍ରଷ୍ପୁଟିତ ହେଉଥିଲା।

ଦେଶପାଣ୍ଡେ କିଛି ବର୍ଷ ଧରି କର୍ଣ୍ଣାଟକର ରାଣୀ ପାର୍ବତୀ ଦେବୀ ଏବଂ ମୁମ୍ବାଇର କିର୍ତ୍ତୀ କଲେଜରେ ପ୍ରଫେସର ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି। ଦେଶପାଣ୍ଡେ ତାଙ୍କ କଳାକୁ ବିଦେଶରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିଛନ୍ତି। ସେ ପଶ୍ଚିମ ଜର୍ମାନୀ ଏବଂ ଫ୍ରାନ୍ସରେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି।

ପୁଲ ଦେଶପାଣ୍ଡେ ହିନ୍ଦୀ ଏବଂ ଇଂରାଜୀ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ କାମ କରିଛନ୍ତି। କଳା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅବଦାନ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ୧୯୯୦ ରେ ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଦେଶପାଣ୍ଡେ ୧୯୮୭ ରେ କାଲିଦାସ ପୁରସ୍କାର, ୧୯୯୬ ରେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ଭୂଷଣ ପୁରସ୍କାର, ୧୯୭୯ ରେ ସଂଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ଫେଲୋସିପ୍, ୧୯୬୫ ରେ ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର, ୧୯୯୩ ରେ ପୁଣ୍ୟ ଭୂଷଣ, ୧୯୯୬ ରେ ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ।

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Solve this *Time limit exceeded. Please complete the captcha once again.