କାହାକୁ କହିବା କିଏ ଶୁଣିବ !

– ଦେବପ୍ରସାଦ ମିଶ୍ର ଦିନକୁ ଦିନ ପରିବେଶ ଦୂଷିତ ହେବା ଫଳରେ ଆମ ଜଳବାୟୁରେ ମଧ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଘଟିଛି, କେଉଁଠି ଅଧିକ ବର୍ଷା ତ କେଉଁଠାରେ ଖରା, କେଉଁଠାରେ ଅତ୍ୟଧିକ ଥଣ୍ଡା ଏପରି ଏକ ଅସ୍ୱାଭାବିକ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଆମ ରାଜ୍ୟରେ କ୍ରମାଗତ ଭାବେ ବାତ୍ୟା ଓ ବର୍ଷାର ତାଣ୍ଡବ ଲାଗିରହିଛି। ନିକଟ ଅତୀତରେ ବାରମ୍ବାର ଅଦିନିଆ ବର୍ଷା ଲାଗି ରହିବା ଫଳରେ ଚାଷୀକୂଳର ଫସଲ ହାନି ଘଟିବା ନେଇ ମୁଣ୍ଡରେ ହାତ ଦେଇ ବସିଥିବା ବେଳେ ପୁଣି ଅଦିନିଆ ବର୍ଷା ଧାନ ଅମଳ ବେଳେ ଏପରି ଅବସ୍ଥା ହେବାରୁ ଯାହା ବି ଫସଲ ଗଣ୍ଡାଏ ବିଲରେ ଥିଲା ସେତକବି ଗଲା, ଏ ପାକୃତିକ ଦୁର୍ବିପାକରେ ରାଜ୍ୟର…

"କାହାକୁ କହିବା କିଏ ଶୁଣିବ !"

ସତ୍ୟବାଦୀର ସତ୍ୟବାଦୀ

– ଦେବପ୍ରସାଦ ମିଶ୍ର ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପାଠପଢ଼ିଲା ଦିନଠାରୁ ଗୋପବନ୍ଧୁଙ୍କ ଆଦର୍ଶରେ ଅନୁପ୍ରାଣୀତ ହୋଇ ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ମ୍ୟାଟି୍ରକ୍ ପରୀକ୍ଷାରେ ପ୍ରଥମ ଶ୍ରେଣୀରେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ପୁରୀ କଲେକ୍ଟୋରେଟ୍ରେ କିରାଣୀ ଚାକିରୀରେ ସ୍ଥାୟୀତ୍ୱ ହୋଇ ହଠାତ୍ ଚାକିରୀରୁ ଇସ୍ତ‘ା ଦେଇ ଉତ୍କଳମଣିଙ୍କ କର୍ମସ୍ଥଳୀ ସତ୍ୟବାଦୀକୁ ଏକ ମୁହାଁହୋଇ ଗୋଟିଏ ଶଗଡ଼ର ପଛ ଦଣ୍ଡାକୁ ଧରି ଚାଲି ଚାଲି ପଳେଇ ଆସିଥିଲେ। ସେହି ଯୁବକଟିର ନାମ ସତ୍ୟବାଦୀ ତ୍ରିପାଠୀ। ପିଲାଦିନେ ତାଙ୍କ ନିଜ ଗ୍ରାମ କଣାସର ତ୍ରିଲୋଚନପୁରଠାରେ ପାଠପଢ଼ିଲାବେଳେ ସେହି ଉଚ୍ଚ ପ୍ରାଥମିକ ବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଶେଷ ପରୀକ୍ଷାରେ ତିନିବର୍ଷ ମାସିକ ବୃତ୍ତି ଲାଭକରି ଭୁବନେଶ୍ୱର ମ୍ମଇଂରାଜୀ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପାଠପଢ଼ି ସେଠାରୁ କୃତୀତ୍ୱର ସହ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ୧୯୧୨-୧୫ ମସିହାରେ ପୁରୀ…

"ସତ୍ୟବାଦୀର ସତ୍ୟବାଦୀ"

ଦିନେ ନଭଜିଲୁ ରାମକୃଷ୍ଣ ଶ୍ରୀହରି…..

– ଦେବପ୍ରସାଦ ମିଶ୍ର ବିଳେ ବତୋରୁକ୍ରମ-ବିକ୍ରମାନ ଯେ ନଗୃଶ୍ୱତଃ କର୍ଣ୍ଣପୁଟେ ନରସ୍ୟ ଜିହ୍ନା ସତୀ ଦାର୍ଦୁରି କେବ ସୂତ ନ ଚୋପଗାୟତି ଉରୁଗାୟ ଗାଥାଃ।ା ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର ଶୌର୍ଯ୍ୟ ବୀର୍ଯ୍ୟଗାଥା ଶୁଣେ ନାହିଁ କିମ୍ବା ଗାନ କରି ନାହିଁ, ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ ତାହା ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ନାହିଁ, ତାହାର କର୍ଣ୍ଣ ସର୍ପର ଅବାସସ୍ଥଳୀ ବା ଗର୍ଭ ସଦୃଶ ଅଟେ ଏବଂ ତାର ଜିହ୍ୱା ଭେକ ଜିହ୍ୱା ତୁଲ୍ୟ ନିରର୍ଥକ ଅଟେ। ତୁଳସୀ ଦାସ ‘ରାମଚରିତମାନସ’ ର ବାଳକାଣ୍ଡରେ ଅନୁରୂପ ଲେଖିଛନ୍ତି – ତଦପି ଅସଙ୍କା କୀହ୍ନିହୁ ସୋଈ, କହତ ସୁନତ ସବକର ହିତ ହୋଈ। ଜିହ୍ନ ହରି କଥା ସୁନୀନାହିଁ କାନା, ଶ୍ରବନରନ୍ଧ୍ର ଅହି…

"ଦିନେ ନଭଜିଲୁ ରାମକୃଷ୍ଣ ଶ୍ରୀହରି….."

ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମର ଲୋମହର୍ଷଣକାରୀ ଘଟଣା

– ଦେବପ୍ରସାଦ ମିଶ୍ର ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମର ଇତିହାସ ଏକ ଗୌରବମୟ କାହାଣୀ। ଉକ୍ତ ସଂଗ୍ରାମରେ କେତେ ଯେ ଆନ୍ଦୋଳନ, ବିପ୍ଳବ ଓ ଲୋମହର୍ଷଣକାରୀ ଘଟଣା ସଂଘଟିତ ହୋଇଛି, ତାର କଳନା ନାହିଁ। ତନ୍ମଧ୍ୟରୁ ୧୯୪୨ ମସିହାରେ ସଂଘଟିତ ଭାରତଛାଡ ଆନ୍ଦୋଳନ ବା ଅଗଷ୍ଟ ବିପ୍ଳବ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମ ଇତିହାସରେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଘଟଣା ରୂପେ ବିବେଚିତ। ଫଳାଫଳ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏହା ଆମ ଦେଶର ଇତିହାସରେ ଫରାସୀ ବିପ୍ଳବ ଓ ଋଷ ବିପ୍ଳବର ସ୍ଥାନ ଅଧିକାର କରିଥାଏ। ଏହି ଭାରତଛାଡ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଭାରତର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳର ଅଧିବାସୀଙ୍କ ପରି ଓଡିଶାବାସୀ ଏକ ଉଲ୍ଲେଖଯୋଗ୍ୟ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ବିଶେଷତଃ ଭଦ୍ରକ ସବଡିଭିଜନ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଇରମ…

"ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମର ଲୋମହର୍ଷଣକାରୀ ଘଟଣା"

ବେତନ କମିଶନ୍ – ବଜାର ଦର

– ଦେବପ୍ରସାଦ ମିଶ୍ର କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ସମେତ ରାଜ୍ୟ ସରକାର ତାଙ୍କ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ସପ୍ତମ ବେତନ କମିଶନ ଲାଗୁ କରିବା ସହିତ ରାଜ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀ ମଣ୍ଡଳ ଓ ବିଧାୟକ ମାନଙ୍କ ଦରମା ଭତ୍ତା ଆଦି ବୃଦ୍ଧି କରିବା ଫଳରେ ଏବେ ବଜାରରେ ଅସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ଦରଦାମ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ବେତନ କମିଶନ ଲାଗୁ ହେବା ପରଠାରୁ ରାଜଧାନୀର ଖୋଦ ସଚ୍ଚିବାଳୟ ମାର୍ଗ ଓ ନଅ ତାଲା କୋଠା ରାସ୍ତା କଡରେ ଉଠା ଦୋକାନୀଙ୍କ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସମସ୍ତ ଚା, ଜଳଖିଆ, ଦୋକାନରେ ବଜାର ଦର ଅହେତୁକ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି, ଚା ଦୋକାନରେ ଚା,ଗ୍ଲାସକୁ ୮ ଟଙ୍କା ହେଲାଣି। ଦହିବରା-ଆଳୁଦମ ଠୋଲା ୪୦ ଟଙ୍କାରୁ…

"ବେତନ କମିଶନ୍ – ବଜାର ଦର"

ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିରରେ ଅତୀତର ନୀତି ସେବା – ଶ୍ରୀ ଗୋପୀନାଥଦେବ ମହାରାଜାଙ୍କ ଅ୫ଙ୍କ ଠାରୁ ପରଂପରା ବିକାସ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀଙ୍କ ବୋଲେ ପ୍ରମାଣେ ହୋଇଲା-

– ଦେବପ୍ରସାଦ ମିଶ୍ର ଖୋର୍ଦ୍ଧା ରାଜା ଶ୍ରୀ ଗୋପୀନାଥ ଦେବ ମହାରାଜା ଖ୍ରୀ୧୭୧୯ଠାରୁ ୧୭୨୭ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାଜତ୍ୱ କରିଥିଲେ। ଏହାଙ୍କ ୫ ଅଙ୍କ ଅର୍ଥାତ ଖ୍ରୀ ୧୭୨୩ ଠାରୁ ମୁକୁନ୍ଦ ଦେବ ମହାରାଜା (ଖ୍ରୀ୧୭୯୫-୧୮୧୭)ଙ୍କ ରାଜତ୍ୱ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚଳି ଆସୁଥିବା ଦୈନିକ ନିତିର ବିବରଣ ଏଥିରେ ପ୍ରଦତ୍ତ ହୋଇଛି। ଖ୍ରୀ ୧୮୦୩ରେ ଇଂରେଜମାନେ ଓଡିଶା ଦଖଲ କରିବା ପରେ ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିରର ରୀତିନୀତି, ସମ୍ପତ୍ତି ପ୍ରଭୃତିର ବିବରଣ ସରକାରୀ ଭାବରେ ସଂଗ୍ରହ କରୁଥିଲେ। ଏ ବିବରଣୀଟି ଏଥି ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ। ଶ୍ରୀ ଗୋପୀନାଥ ଦେବ ମହାରାଜାଙ୍କ ଅ୫ଙ୍କଠାରୁ ପରଂପରା ବିକାଶ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀଙ୍କ ବୋଲେ ପ୍ରମାଣେ ହୋଇଲା। ଖୋର୍ଦ୍ଧା ବା ପୁରୀର ରାଜା ମୁକୁନ୍ଦ…

"ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିରରେ ଅତୀତର ନୀତି ସେବା – ଶ୍ରୀ ଗୋପୀନାଥଦେବ ମହାରାଜାଙ୍କ ଅ୫ଙ୍କ ଠାରୁ ପରଂପରା ବିକାସ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀଙ୍କ ବୋଲେ ପ୍ରମାଣେ ହୋଇଲା-"

ପାଇକ ବିଦ୍ରୋହ – ଆଦିବାସୀ ସଂପ୍ରଦାୟ

– ଦେବପ୍ରସାଦ ମିଶ୍ର ଆମ ରାଜ୍ୟ ଓଡିଶା ଗୋଟିଏ ଆଦିବାସୀ ଜନବହୁଳ ପ୍ରଦେଶ, ଏମାନେ ଆଧୁନିକ ସଭ୍ୟତାଠାରୁ ବହୁ ଦୂରରେ ଘୋର ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ବାସ କରନ୍ତି। ପ୍ରତି ମୂହୁର୍ତ୍ତରେ ଏମାନେ ପ୍ରକୃତି ସହ ସଂଗ୍ରାମ କରିଥାନ୍ତି। ଓଡିଶା ପ୍ରଦେଶର ଆଦିବାସୀମାନେ ହେଲେ କୋହ୍ଲ, କନ୍ଧ, ସାନ୍ତାଳ, ମୁଣ୍ଡା, ଶବର, ଭୁୟାଁ, ଜୁଆଙ୍ଗ, କୋୟା, ଖରିଆ, ରାଓ, ହରିଜନ ଆଦି ବହୁ ପ୍ରକାରର ସଂଜ୍ଞା ଅଛି, ଏମାନେ ପ୍ରଧାନତଃ ଆମ ରାଜ୍ୟର କେନ୍ଦୁଝର, କଳାହାଣ୍ଡି, କୋରାପୁଟ, ମୟୁରଭଞ୍ଜ, ସୁନ୍ଦରଗଡ, ଢେଙ୍କାନାଳ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଗଡଜାତ ଅଞ୍ଚଳର ମାଳ ଅଞ୍ଚଳରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି, ସେମାନେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଜଙ୍ଗଲଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ ଜନବସତିଠାରୁ ଦୁରରେ ରହୁଥିବାରୁ ଅଗମ୍ୟ ଘଞ୍ଚ…

"ପାଇକ ବିଦ୍ରୋହ – ଆଦିବାସୀ ସଂପ୍ରଦାୟ"

ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣାମୁଖୀ ଯାତ୍ରା

– ଦେବପ୍ରସାଦ ମିଶ୍ର ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ରତ୍ନବେଦୀରେ ପୂର୍ବ ମୁଖ ହୋଇ ବିରାଜମାନ କରିଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଅନେକ ପର୍ବପର୍ବାଣିରେ ସେ ଯେତେବେଳେ ଦକ୍ଷିଣାମୁଖୀ ହୁଅନ୍ତି, ତାହା ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ମର୍ଯ୍ୟାଦାର ଅଧିକାରୀ ହୋଇଥାଏ।ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ପର୍ବପର୍ବାଣିରେ ସେ ଦକ୍ଷିଣାମୁଖୀହୋଇ ଅବସ୍ଥାନ କରନ୍ତି ,ସେହି ଯାତ୍ରା ସମୟରେ ତାଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିବା, ଏକ ଅନନ୍ୟ ସୌଭାଗ୍ୟର ହେତୁ ହୋଇଥାଏ। ସେ ଦକ୍ଷିଣାମୁଖୀ ହୋଇ ପହଣ୍ଡି ବିଜେ ହୁଅନ୍ତି , ତଥା ଦକ୍ଷିଣାମୁଖୀ ହୋଇ ବନ୍ଦାପନା ହୋଇଥାନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣାମୁର୍ତ୍ତିର ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ରହିଛି।ସେହିପରି ଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତିରେ ମଧ୍ୟ ଦକ୍ଷିଣା ତଥା ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ରହିଛି। ହିନ୍ଦୁଦେବାଦେବୀଙ୍କ ମୁଖ ସାଧାରଣତଃ ପୂର୍ବକୁ ହୋଇଥାଏ। କିନ୍ତୁ ହିନ୍ଦୁ ସଂସ୍କୃତିରେ ଶ୍ରୀଗୁରୁଦେବଙ୍କ…

"ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣାମୁଖୀ ଯାତ୍ରା"

ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଜ୍ଞାନୀ ସାମନ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର

– ଦେବପ୍ରସାଦ ମିଶ୍ର ‘ସତ୍ୟବାଦୀ’ ପ୍ରଥମ ଖଣ୍ଡ ସପ୍ତମ ସଂଖ୍ୟାରେ “ଓଡିଶାରେ ପ୍ରତିଭାପୂଜା” ଶୀର୍ଷକ ଏକ ପ୍ରବନ୍ଧ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ପ୍ରବନ୍ଧରେ ସାମନ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖରଙ୍କର ସାଧନା ଓ କର୍ତ୍ତବ୍ୟନିଷ୍ଠା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଆରୋପ କରି ଗୋପବନ୍ଧୁ ଲେଖିଥିଲେ, “ଜୀବନର ମହତ୍ତ୍ୱ ଫଳ ଲାଭରେ ନୁହେଁ, ସାଧନାରେ। ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ଏହି ଜୀବନବ୍ୟାପୀ ସାଧନାରେ ସିଦ୍ଧ। ଏ ଶ୍ରେଣୀର ମହାପୁରୁଷମାନେ ମରି, ମରନ୍ତି ନାହିଁ।” ଏହି ଉକ୍ତିରୁ ସାମନ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖରଙ୍କ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର କିପରି ଭକ୍ତି ଥିଲା ତାହା ଅନୁମାନ କରାଯାଇପାରେ। ତାଙ୍କର ପୂରାନାମ ମହାମହୋପାଧ୍ୟାୟ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ସିଂହ ହଚିଚନ୍ଦନ ମହାପାତ୍ର ସାମନ୍ତ। ସେ ପୃଥିବୀର ଶେଷ ଦୂରବୀକ୍ଷଣ ଯନ୍ତ୍ରବିହୀନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଜ୍ଞାନୀ ଥିଲେ। ସେ ୧୮୩୫…

"ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଜ୍ଞାନୀ ସାମନ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର"

‘ବଉଦ’ ବୌଦ୍ଧଧର୍ମର ଗୋଟିଏ କେନ୍ଦ୍ର ଥିଲା

– ଦେବ ପ୍ରସାଦ ମିଶ୍ର କିଛି ଦିନ ତଳେ ଆମ ରାଜ୍ୟରେ ବୌଦ୍ଧଧର୍ମାଲମ୍ବୀ, ବୌଦ୍ଧ ସନ୍ୟାସୀ ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ ଉପରେ ବିଶ୍ୱର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଗବେଷଣା କରୁଥିବା ଐତିହାସିକ ଗବେଷକମାନଙ୍କର ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ସମ୍ମିଳନୀ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା। ଏଥିରେ ବୌଦ୍ଧଧର୍ମ ଓ ପୀଠ ଉପରେ ଆଲୋଚନା, ପ୍ରାଚୀନ ବୌଦ୍ଧପୀଠକୁ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ପର୍ଯ୍ୟଟକ କେନ୍ଦ୍ର କରିବାକୁ ଓ ସେ ସବୁ ସ୍ଥାନର ଉନ୍ନତି କରଣ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତାବର ଆଲୋଚନା ହୋଇଥିଲା। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଓଡିଶାର ବହୁ ଅଞ୍ଚଳରେ ବୌଦ୍ଧ ପୂଜା ଓ ତାର ଧର୍ମାଲମ୍ବୀମାନେ ଥିଲେ। ଓଡିଶାର ଗଡଜାତ ଅଞ୍ଚଳରେ ବିଶେଷ କରି ବୌଦ ଜିଲ୍ଲାରେ ମଧ୍ୟ ବୁଦ୍ଧ ପୂଜା ହେଉଥିଲା, ଏ ଗଡଜାତର ବହୁ ସ୍ଥାନରେ ବୌଦ୍ଧ…

"‘ବଉଦ’ ବୌଦ୍ଧଧର୍ମର ଗୋଟିଏ କେନ୍ଦ୍ର ଥିଲା"